VAT w różnych branżach

Stawka VAT zależy od tego, co sprzedajesz, a nie od nazwy firmy. Sprawdź typową stawkę w swojej branży i wyjątki, o których łatwo zapomnieć.

Od czego zależy stawka VAT

Stawkę wyznacza towar albo usługa, a nie branża. Ta sama ekipa budowlana wystawi fakturę z 8% za remont mieszkania i z 23% za remont biura. Dlatego przy każdej branży podajemy typową stawkę i wyjątki. W razie wątpliwości sprawdź klasyfikację w PKWiU (usługi) albo CN (towary).

VAT w gastronomii

Posiłki w restauracji, barze, stołówce i cateringu mają stawkę 8%. Tak samo jest przy jedzeniu na wynos i z dowozem.

Stawkę 23% stosujesz do części napojów, nawet gdy podajesz je razem z posiłkiem:

  • napoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 1,2%,
  • napoje z kawy lub herbaty, niezależnie od tego, ile naparu zawierają,
  • napoje gazowane i wody mineralne.

Zmiana od 1 stycznia 2027

Sejm i Senat uchwaliły ustawę, według której piwo i wino bezalkoholowe oraz napoje energetyzujące z sokiem dostaną stawkę 23%. W gastronomii to wzrost z 8%, w sklepie z 5%. Ustawa czeka na podpis prezydenta. Więcej w zmianach VAT 2027.

VAT na usługi budowlane

Budowa, remont, modernizacja, termomodernizacja i przebudowa w budownictwie mieszkaniowym mają stawkę 8%. Pozostałe usługi budowlane, na przykład przy biurach, sklepach i halach, mają 23%.

Limity powierzchni dla stawki 8% w budownictwie
Obiekt Stawka 8% do
Mieszkanie 150 m²
Dom jednorodzinny 300 m²

Przy większej powierzchni dzielisz kwotę proporcjonalnie: 8% od części w limicie, 23% od nadwyżki.

VAT na materiały budowlane

Materiały zużyte przy usłudze mają tę samą stawkę co usługa, czyli 8% przy remoncie mieszkania. Same materiały kupione w hurtowni lub sklepie mają 23%.

Wiele usług budowlanych jest w załączniku nr 15, więc faktura dla firmy powyżej 15 000 zł brutto wymaga zapłaty w mechanizmie podzielonej płatności.

VAT w handlu

W sklepie stawkę wyznacza produkt. W jednym paragonie mogą być trzy stawki:

  • 5%: podstawowa żywność (pieczywo, nabiał, mięso, ryby, owoce, warzywa), książki i czasopisma specjalistyczne,
  • 8%: między innymi część leków i wyrobów medycznych oraz nawozy,
  • 23%: większość pozostałych towarów, na przykład elektronika, odzież, kosmetyki, alkohol i słodkie napoje.

Sprzedaż osobom prywatnym zwykle rejestrujesz na kasie fiskalnej online. Stawkę konkretnego produktu sprawdzisz w zestawieniu stawek VAT.

VAT na usługi medyczne

Opieka medyczna, która służy profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia, jest zwolniona z VAT. Zwolnienie dotyczy lekarzy, dentystów, pielęgniarek, fizjoterapeutów, psychologów i placówek leczniczych. Nie zależy od obrotu i nie wlicza się do limitu 240 000 zł.

Stawkę 23% mają zabiegi wyłącznie kosmetyczne, bez celu zdrowotnego, oraz zaświadczenia wydawane na przykład dla sądu lub ubezpieczyciela. Sprzedaż wyrobów medycznych ma zwykle stawkę 8%.

VAT w transporcie

Stawki VAT w transporcie
Usługa Stawka
Krajowy przewóz osób: kolej, autobus, taksówka 8%
Krajowy przewóz towarów 23%
Transport międzynarodowy osób i towarów 0%

Do stawki 0% potrzebujesz dokumentów, które potwierdzają przewóz za granicę, na przykład listu przewozowego. Przy przewozie towarów dla firmy z innego kraju UE VAT rozlicza klient w swoim kraju (odwrotne obciążenie).

VAT na usługi IT

Programowanie, hosting, SaaS i inne usługi cyfrowe dla klientów w Polsce mają stawkę 23%. Przy klientach z zagranicy liczy się, kto kupuje:

  • firma z innego kraju: faktura bez polskiego VAT z adnotacją „odwrotne obciążenie”, VAT rozlicza klient,
  • konsument z UE: po przekroczeniu 10 000 euro rocznie doliczasz VAT kraju klienta i rozliczasz go w procedurze OSS.

Doradztwo i część usług niematerialnych oznaczasz w JPK_V7 kodem GTU_12. Opisujemy to przy kodach GTU.

VAT w sprzedaży internetowej

Klientom w Polsce sprzedajesz ze stawką właściwą dla produktu, najczęściej 23%. Przy sprzedaży do konsumentów w innych krajach UE obowiązuje wspólny próg:

  • do 10 000 euro rocznie łącznie dla całej UE doliczasz polski VAT,
  • powyżej progu doliczasz VAT kraju klienta i rozliczasz go w jednej deklaracji OSS, bez rejestracji w każdym kraju.

Towary sprowadzane spoza UE w przesyłkach do 150 euro możesz rozliczać w procedurze IOSS. Terminy deklaracji OSS i IOSS znajdziesz w kalendarzu terminów VAT.

VAT na doradztwo, usługi prawne i księgowe

Usługi doradcze, prawne, księgowe, marketingowe i zarządcze mają stawkę 23%. Usługi prawnicze i doradcze wykluczają zwolnienie z VAT dla małych firm, więc doliczasz VAT od pierwszej faktury, bez względu na obrót.

Od 1 stycznia 2027: odpowiedzialność solidarna kupującego

Kupujący usługi niematerialne z nowego załącznika nr 16, na przykład doradcze, reklamowe i księgowe, odpowie za niezapłacony VAT sprzedawcy. Dotyczy to faktur od 15 000 zł brutto albo zakupów od jednego sprzedawcy powyżej 50 000 zł netto w miesiącu. Więcej w zmianach VAT 2027.

VAT na szkolenia i edukację

Nauczanie w szkołach, przedszkolach i na uczelniach jest zwolnione z VAT. Zwolnione jest też kształcenie zawodowe finansowane w całości ze środków publicznych.

Komercyjne szkolenia, kursy i warsztaty, które nie spełniają tych warunków, mają stawkę 23%. Jeśli prowadzisz oba rodzaje szkoleń, rozdzielasz je w ewidencji.

VAT na najem

  • zwolnienie: najem mieszkania na cele mieszkaniowe,
  • 8%: zakwaterowanie krótkoterminowe, na przykład apartament na doby albo pokoje gościnne,
  • 23%: najem biur, sklepów, magazynów i innych lokali użytkowych.

Liczy się faktyczny cel najmu. Mieszkanie wynajęte firmie, która udostępnia je pracownikom, może być zwolnione, jeśli umowa przewiduje cel mieszkaniowy. Przy takich umowach warto sprawdzić interpretacje podatkowe.

VAT na usługi fryzjerskie i kosmetyczne

Usługi fryzjerskie mają stawkę 8%. Od 1 kwietnia 2024 roku 8% obejmuje też część usług kosmetycznych, między innymi manicure, pedicure i zabiegi pielęgnacyjne twarzy i ciała.

Stawkę 23% mają nadal tatuaż, piercing i solarium. Kosmetyki sprzedawane w salonie też mają 23%.

VAT w rolnictwie

Rolnik domyślnie jest rolnikiem ryczałtowym. Nie płaci VAT i nie składa deklaracji. Gdy sprzedaje produkty rolne firmie, która jest czynnym podatnikiem VAT, dostaje od niej zryczałtowany zwrot 7% na fakturze VAT RR.

Rolnik może zrezygnować z ryczałtu i zostać czynnym podatnikiem VAT. Wtedy odlicza VAT od zakupów, na przykład maszyn, paliwa i nawozów. Większość nieprzetworzonych produktów rolnych ma stawkę 5%.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki VAT jest na usługi budowlane?

8% przy budowie, remoncie i modernizacji mieszkań do 150 m² i domów jednorodzinnych do 300 m². Przy większej powierzchni 8% stosujesz do części w limicie, a 23% do nadwyżki. Lokale użytkowe, budynki niemieszkalne i same materiały mają 23%.

Jaki VAT jest w gastronomii?

Posiłki mają stawkę 8%, także na wynos i z dowozem. 23% stosujesz do napojów alkoholowych powyżej 1,2%, napojów z kawy i herbaty, napojów gazowanych i wód mineralnych.

Jaki VAT jest na usługi fryzjerskie?

Usługi fryzjerskie mają stawkę 8%. Od 1 kwietnia 2024 roku 8% obejmuje też manicure, pedicure i zabiegi pielęgnacyjne twarzy i ciała. Tatuaż, piercing i solarium mają 23%.

Czy usługi medyczne są zwolnione z VAT?

Tak, jeśli służą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia. Zwolnienie nie zależy od obrotu. Zabiegi wyłącznie kosmetyczne i zaświadczenia do celów innych niż zdrowie mają 23%.

Jaki VAT jest na usługi transportowe?

Krajowy przewóz osób ma 8%, krajowy przewóz towarów 23%. Transport międzynarodowy ma 0%, jeśli masz dokumenty potwierdzające przewóz za granicę.

Jaki VAT na usługi IT dla klienta z zagranicy?

Przy usłudze dla firmy z innego kraju wystawiasz fakturę bez polskiego VAT z adnotacją „odwrotne obciążenie”. VAT rozlicza klient w swoim kraju.

Czy najem mieszkania jest zwolniony z VAT?

Tak, jeśli wynajmujesz na cele mieszkaniowe. Wynajem na doby to usługa zakwaterowania ze stawką 8%. Najem biura, sklepu lub magazynu ma 23%.